“Zie je onze schutting? Een paar meter verder staan de hekken van de luchthaven. Het oorverdovende lawaai van die allergrootste mastodonten is één ding, maar de geurhinder mag je evenmin onderschatten. Als de wind verkeerd zit, kunnen we de was niet buiten hangen, of die ruikt naar kerosine.” Rudi Bruyninckx staat in zijn tuin in de Mortselsesteenweg en wijst naar de luchthaven van Deurne, die (net niet) letterlijk in zijn achtertuin ligt. Touroperator TUI vliegt normaal gezien vanuit Antwerp Airport op bestemmingen als Tenerife en Palma De Mallorca, maar leidt zijn vluchten tot begin oktober om via Zaventem omdat er wat schort aan de Embraer-toestellen die TUI in Deurne gebruikt.
Eindelijk rust, zou je denken, al leeft bij veel buurtbewoners een ander gevoel. “Vanuit mijn zolderkamer heb ik zicht op de startbaan”, zegt Christel Aerts. “Die TUI-vliegtuigen zijn inderdaad het luidst. Ze vliegen zo’n tien keer per dag. De eerste om 6u45 en de laatst rond 23u. Vaak staan ze een half uur stationair te draaien, motoren vollenbak. Als de wind dan verkeerd zit, enfin er is altijd wel iémand die er last van heeft, moet je deuren en ramen sluiten of je huis stinkt naar kerosine. Het is nu iets rustiger, maar sommige van die privéjets maken net zo veel lawaai als die TUI-vliegtuigen, én ze zijn met veel meer.”
Christel kwam dertig jaar geleden in de Hofstadestraat wonen. De luchthaven was toen toen nog kleinschaliger, en de overlast kleiner. “Mijn grootvader was melkboer. Op de plaats waar nu het tarmac ligt, heeft hij zijn koeien nog laten grazen. Ik heb een binding met deze plek, dus toen dit huis destijds te koop kwam, heb ik niet getwijfeld. De luchthaven schrok me niet af. Er landden toen nog zweefvliegtuigjes”, kijkt ze terug. “Op sociale media lees ik vaak botte reacties. Sommige mensen verwijten ons een bende groene kikkers te zijn die dan maar in een bos moeten wonen. Welja, in de jaren zeventig werd het hier effectief gepromoot als toekomstige parkzone, vandaar de vele sociale woningen. Zoveel jaar later zitten we hier met een verlieslatende luchthaven, te midden van een woonwijk. En dat terwijl het station van Berchem, op tien minuten stappen, je in één ruk naar Zaventem brengt.”
“Deurne is een luchthaven voor privéjets. De site liegt er niet om: ‘No flights’”, zegt zegt Ellys Van der Talen van actiecomité Doe Deurne Dicht. “Als TUI niet werkt, is er geen enkele commerciële vlucht. De zogezegde economische meerwaarde van die luchthaven is een klucht. Uit een kosten-en batenanalyse die Vlaanderen zélf maakte, blijkt dat een sluiting jaarlijks 2 miljoen euro zou opleveren. Samen met de 6,7 miljoen federale subsidies, en de opening van een park, betekent een sluiting een jaarlijkse miljoenenbesparing. Om maar te zwijgen over de schadelijke effecten van die gigantische hoeveelheden fijn stof. Een groene long zal de maatschappij veel meer opleveren.”
Ook burgerplatform Vliegerplein blijft strijdvaardig. “Op het moment dat minister Demir een nieuwe omgevingsvergunning uitreikt, bewijst de luchthaven dat ze totaal overbodig is”, reageert woordvoerder Piet De Roeck. “Die grote, nieuwe inkomhal voor TUI-reizigers ligt er verlaten bij. Het chique volk heeft zijn eigen gebouwtje. In plaats van miljoenen subsidies in die luchthaven te pompen zou de overheid beter investeren in busvervoer naar Zaventem”, fulmineert hij. “Waanzinnig toch dat die midden in de stad ligt. Andere luchthavens liggen 30 kilometer buiten het centrum, met reden. Die vergunning gaan we aanvechten. Die bodemloze put vol gas, stank en lawaai moet dicht.”
Rudi, die het gewoon is zijn babbels in de tuin regelmatig met één minuut stilzwijgen te onderbreken, vingers in de oren, geniet ondertussen van een stil moment. “Sinds kort hoor ik de vogels weer fluiten”, mijmert hij. “Dat gekwetter maakt een mens vrolijk. Al doet het me wel soms terugdenken aan dat belachelijk experiment waarbij ze het tarmac vol luidsprekers plaatsten en 24/7 het gekerm van afgeslachte vogels afspeelden, om soortgenoten af te schrikken. Wie bedenkt zoiets. Zot werd ik ervan! Waar is de tijd van rustig turen naar sportvliegtuigjes. Al wil ik niet verhuizen. De buurt hangt te goed aan elkaar.”
Sophie Pycke, De Morgen, 16 augustus 2024