Ter info: de volledige hoorzitting kan u hier bekijken op de website van het Vlaams Parlement.
In augustus brak er een mediastorm uit toen bekend raakte dat de luchthavenuitbater wel in héél slechte papieren zit. De luchthaven exploitatiemaatschappij Antwerpen (kortweg ‘LEM’) is weliswaar een privébedrijf maar slurpt veel overheidssubsidies. Toch blijft de financieel-economische situatie van de LEM alarmerend. De bedrijfsrevisor waarschuwde dat het financieel zo slecht gaat, dat het bedrijf nu onder de zogenoemde ‘alarmbelprocedure’ valt. Antwerp Airport is virtueel failliet.
Ondertussen is er in het Vlaams parlement een ruime eensgezindheid en zien zowel Groen, Vooruit, CD&V, VLD als PVDA de subsidiestroom liever stoppen. Enkele parlementsleden dienden daarom twee ontwerpresoluties in: de eerste vraagt de subsidies en investeringen te bevriezen zolang de LEM geen reddingsplan heeft om uit de alarmbelfase te geraken. De tweede resolutie stelt voor de subsidies zo snel mogelijk – niet meteen, wel zodra het kan – stop te zetten.
Om over de resoluties te kunnen beslissen, hield de Commissie Mobiliteit op 11 december een hoorzitting waarbij verschillende ‘stakeholders’ hun standpunt konden toelichten in een 15 minuten durend pleidooi. Aanwezigen waren: de LOM (luchthavenontwikkelingsmaatschappij – in feite het Vlaams gewest), de LEM (de uitbater) en luchtvaarteconoom Wouter Dewulf. Gelukkig kreeg ook Vliegerplein, als maatschappelijk belangrijke actor, een kwartier spreektijd.
Onder de stakeholders tekenden present Filip Boelaert voor de LOM (= de luchthavenontwikkelingsmaatschappij – in feite het Vlaams gewest); Nathan De Valck, CEO van de LEM (= de luchthavenexploitatiemaatschappij, de uitbater); luchtvaarteconoom Wouter Dewulf en tenslotte ook onze eigenste Piet De Roeck, woordvoerder van Vliegerplein.
De verantwoordelijke van de LOM probeerde de barslechte toestand van de LEM te minimaliseren en had het vooral over de luchthaven van Oostende. Dewulf erkende de slechte situatie en stelde voor de tarieven voor de vliegtuigen te verhogen, de LOM en de LEM samen te voegen en de haven van Antwerpen-Brugge en Brussels Airport als partners aan boord te nemen. De toekomst van de luchthaven ligt volgens hem bij de elektrificatie, een déjà-vu zonder concreet en haalbaar plan.
Piet De Roeck van Vliegerplein legde met de cijfers in de hand bloot hoe pijnlijk slecht de LEM ervoor staat:
- Als we de optelsom maken van de rechtstreekse subsidies aan de LEM, de investeringen door de LOM (o.m. de tunnel op de R11) en de federale subsidies (voor luchthavennavigatiediensten, luchthavenpolitie en douane) staat voor de periode 2014-2024 de teller op 220 miljoen euro.
- De voorbije tien jaar was het eigen vermogen van de LEM vijf keer negatief. De liquiditeit en de solvabiliteit zijn bijzonder slecht en liggen ver beneden de normale boekhoudkundige normen. Bovendien zijn voor de volgende jaren nog meer investeringen gepland. Het houdt dus niet op.
Vliegerplein toonde aan dat de luchthaven niet levensvatbaar is zonder massale overheidssteun. Maar Piet had ook aandacht voor een ander perspectief, dat overigens al in 1979 op tafel lag: het terrein van 190 ha kon de vijfde groene vinger voor de Antwerpse stedelijke agglomeratie worden dus kreeg het in het gewestplan de nabestemming parkzone. De toen geplande snelweg naar Zaventem speelde toen al mee in die keuze en wordt inmiddels versterkt door de snelle verbinding Antwerpen-Zaventem (30 min.) die we vandaag kennen.
De vierde spreker was Nathan De Valck, de CEO van de LEM. Zonder op de cijfers in te gaan erkende hij de moeilijke situatie, maar beweerde in een wollig verhaal dat de kentering was ingezet. Met de bewering dat de luchthaven nog volop herstellende is van de covid-periode en dat TUI problemen had om aan onderdelen te geraken, legde hij de oorzaak van de problemen vooral elders dan bij de LEM. De Valck en Dewulf gaven beiden toe dat het erg moeilijk blijkt om nieuwe lijnvluchten te vinden voor Deurne, en dat de toekomst van TUI onzeker is. Maar de heren zien elektrificatie als een belangrijk element voor de zogenaamde “Regional Air Mobility”. Ook wordt er gedacht aan een groot zonnepanelenpark en gaat men ervan uit dat innovatie voor een betere toekomst zal zorgen. Een concreet plan om uit de dieprode cijfers te geraken, kon de CEO echter niet voorleggen..
De commissieleden deden heel kritische tussenkomsten. Als TUI de luchthaven verlaat – een heel realistisch scenario – wordt de luchthaven bijna exclusief gebruikt voor privévliegtuigen. De subsidies dienen dan om vluchten te financieren van wie zich een privétoestel kan veroorloven. Een keuze die maatschappelijk niet te verantwoorden valt. Zowat iedereen klaagde het gebrek aan transparantie aan van de LEM. Parlementsleden van Vooruit, cd&v en ook Open VLD benadrukten dat de LEM geen uitgewerkt en becijferd plan heeft om uit de alarmfase te geraken en stelden de vraag of er nog langer subsidies kunnen worden toegekend in die omstandigheden. Groen en PVDA stelden zich resoluter op: de subsidies moeten bevroren worden of zelfs stopgezet.
In januari zal de commissie de bespreking over de resoluties afronden en erover stemmen.
Een uitsmijter: de dag na de hoorzitting raakte bekend dat TUI – goed voor 2/3 van de omzet en het aantal passagiers – opnieuw drie lijnen schrapt. Hoewel tijdens de hoorzitting vragen werden gesteld over de verregaande afhankelijkheid van TUI, zweeg de LEM in alle talen over de drie geschrapte lijnen. Eens te meer een gebrek aan transparantie en een compleet gebrek aan respect voor het parlement, terwijl de LEM wel blijft rekenen op geld, meer geld zelfs, van de Vlaamse belastingbetaler..